Đèn không hắt bóng - Wanatabe Dzunichi

“Đời sống con người chẳng qua như một nhúm tro, thổi một cái là bay hết, chẳng còn lại gì”

Bản dịch tiếng Việt của tác phẩm này là của dịch giả đầy tài năng – nhà ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo. Và đây có lẽ là một trong những cuốn sách đã khiến người đọc Việt Nam phải rơi lệ nhiều nhất

GS Nguyễn Lân Dũng: Dịch giả Cao Xuân Hạo, người học Đại học cùng thời với tôi và là người tôi rất hâm mộ về năng khiếu tự học ngoại ngữ cũng như năng lực dịch thuật của anh. Dù không dịch được từ nguyên bản tiếng Nhật nhưng tại sao tôi vẫn tin là bản dịch này rất sát với tinh thần của nguyên tác
 
Văn phong rất nhuần nhuyễn, khác xa không ít tác phẩm tuy dịch thẳng từ nguyên tác nhưng hầu như rơi vãi quá nhiều giá trị ngôn ngữ của tác phẩm. Tôi thường nghĩ đọc một tác phẩm văn học thì người đọc phải thu nhận được những thông tin mới mẻ về kiến thức và nhất là phải nâng cao thêm một bước sự phong phú của tâm hồn mình, làm cho mình có thêm sức mạnh để hoàn thiện hơn đạo đức của mình. Cuốn tiểu thuyết này hoàn toàn đáp ứng được những yêu cầu này và tôi thầm nghĩ thật đáng tiếc cho những ai chưa được đọc cuốn tiểu thuyết ấy
Vì sao Wanatabe Dzunichi thành công? Tôi cho rằng vì chính ông là một tiến sĩ Y khoa, một người lăn lộn trong nghề nhiều năm. Đây là điều các nhà văn Việt Nam cần suy nghĩ. Theo tôi mỗi nhà văn phải gắn bó với một nghề nghiệp kiếm sống nhất định, một vùng đất nhất định. Không thể thu nhận kiến thức qua sách vở, qua truyền hình, hoặc qua người khác kể lại. Là một người có vợ, con, em trai và nhiều người làm trong ngành y , tôi thấy Watanabe Dzunichi viết rất tự nhiên nhưng rất thật đến từng chi tiết công việc của bác sĩ, y tá, tâm trạng của bệnh nhân. Tác giả dùng chủ yếu là dạng đối thoại cho nên nếu tác phẩm này có dựng thành phim thì cũng rất dễ cho người biên kịch và đạo diễn. Cũng vì dùng nhiều đối thoại nên chất sống của tiểu thuyết rất cao, không xa lạ chút nào với cuộc sống thực. Tác giả miêu tả bệnh viện Nhật Bản vào khoảng năm 1971, khi tác giả mới 38 tuổi nhưng đã hành nghề bác sĩ được đến 13 năm, Ngần ấy năm đủ cho bác sĩ thấy hết tâm trạng của từng người trong một bệnh viện tư nhân. Mặc dầu tác giả cố nhấn mạnh đến mặt trái của bệnh viện tư nhân với điển hình là BS. Yutaro Ghyođa, người bỏ tiền đầu tư xây dụng cái bệnh viện 70 giường Oriental này, một người chỉ nghĩ đến lợi nhuận và phóng túng trong cuộc sống.
Vậy mà qua những trang sách ta cũng đủ thấy ưu việt của xã hội Nhật Bản ngay từ đầu thập kỷ 70 của thế kỷ trước. Khi bị tai nạn giao thông cả người bị thương lẫn người gây ra tai nạn gũng gần như không phải trả gì. Công ty bảo hiểm xe hơi sẽ trả hết (!) Nhà nước trả tiền viện phí tới 2vạn Yên cho những người không có sức lao động, không có nguồn thu nhập nào. Tuy nhiên tác giả cũng vẽ lên cái mặt trái của tấm huân chương đẹp đẽ ấy, những chuyện tiêu cực thời ấy của nước Nhật sao mà giống với ở nước ta thời nay thế. Người không ốm đau gì nhưng lắm tiền vẫn có thể vào nghỉ ngơi trong các phòng bệnh sang trọng , trong khi người nghèo không còn chỗ trong các phòng bệnh giá rẻ. Ông chủ bệnh viện dúi tiền cho lái xe để giữ bí mật khi đưa ông đến nhà tình nhân. Tình nhân thì moi tiền để mở quán cà phê. Ông bà chủ thì tốn bao nhiêu tiền để mở tiệc kén bác sĩ cho con gái rượu chỉ cốt có người trong nhà tiếp quản bệnh viện, mặc dù con gái lần nào cũng đi trốn. Nhưng xuyên suốt câu chuyện vẫn là số phận của vị bác sĩ tài giỏi Naôê và cô y tá đáng yêu Nôriko
Người đọc như thấy hết được mọi thể xác lẫn linh hồn của hai nhân vật này suốt từ đầu đến cuối sách. Nhiều lúc ta cảm thấy run lên vì xúc động trước biết bao nghich cảnh. Naôê làm hết sức mình vì bệnh nhân trong khi biết mình đang bị ung thư xương và đó là căn bệnh vô phương cứu chữa. Nôrikô biết được khi tình cờ lau tủ mà thấy những tấm phim chụp được dấu kín. Naôê luôn luôn gặp sự bất đồng với bác sĩ trẻ Kôbasi, một bác sĩ nhân ái nhưng xa thực tế. Trước một bệnh nhân không thể kéo dài sự sống anh đã dại dột báo với Tòa thị chính và họ đã ra lệnh cắt thuốc. Kôbasi định dùng tiền túi để tiếp máu cho bệnh nhân nhưng Naôê thì lại yêu cầu truyền dung dịch glucose nhuộm đỏ thay máu. Ông giải thích Tòa thị chính có lý của họ, nếu chấp thuận kiểu điều trị không có hiệu quả thì nhiều bác sĩ sẽ trục lợi. Khi không còn có thể làm gì nữa thì phải làm sao cho người ta được chết một cách bình yên. Chính bác sĩ Naôê chỉ một mình biết bệnh micloma mà y học còn bó tay, ông biết rõ mình sẽ chết như thế nào và vào lúc nào. Và khi cảm thấy cái chết đã đến gần ông đã tự kết liễu đời mình dưới hồ Sikôtsu lạnh giá. Ông để lại cho Nôrikô , người y tá đang mang thai với ông, một bức thư tuyệt mệnh mà đọc xong tôi đã không có thể cầm được nước mắt.
Tôi không nghĩ đến "Nhật bản tính" theo kiểu tử vì đạo như trong câu hỏi của bạn. BS Naôê rất yêu đời, rất thông minh, hiểu hết mọi éo le trong cuộc sống nên đã chọn cách im lặng đến cùng với căn bệnh mà luôn phải dùng ma túy để chống lại sự vật vã đau đớn , trong khi còn có thể cứu sống các bệnh nhân khác. Ông tìm đến cái chết một cách bình thản theo con đường riêng của mình
 
Ai cũng biết sinh lão bệnh tử là quy luật muôn đời . Và quan điểm rất rõ ràng đúng như Naôê đã viết trong lá thư tuyệt mệnh: " Anh đã quyết định chết ở hồ Sikốsu... Chẳng qua anh muốn chết ở vùng bắc để đừng ai cản trở anh... Anh muốn cái thân thể mục nát của anh sẽ vĩnh viễn ở lại dưới ấy, ở đáy hồ, giữa những cây cối đã chìm xuống dưới ấy từ xưa... Anh không tin vào sự bất tử của linh hồ. Sẽ không còn gì hết. Thổi một dúm tro bay khỏi lòng bàn tay...thế là hêt. Cái chết là như vậy đấy"
 
GS Nguyễn Lân Dũng
Số lượng truy cập: 1897